เมื่อเร็วๆ นี้ เกิดกระแสพูดถึงปรากฏการณ์ “ภาวะหลอกตัวเอง” หรือ Imposter Syndrome อย่างกว้างขวางอีกครั้ง หลังจากการเปิดเผยของ “เมธินี” นักพัฒนาซอฟต์แวร์ดาวรุ่งวัย 28 ปี จากบริษัทเทคโนโลยีชั้นนำแห่งหนึ่ง ที่ออกมาสารภาพผ่านพอดแคสต์ยอดนิยมว่า แม้เธอจะเพิ่งคว้ารางวัล “นวัตกรแห่งปี” มาหมาดๆ แต่ลึกๆ แล้ว เธอกลับรู้สึกว่าตัวเองเป็นเพียง “คนโกหก” ที่รอวันถูกเปิดโปงอยู่เสมอ เธอกล่าวว่า “ยิ่งสำเร็จมากเท่าไหร่ ความรู้สึกว่าตัวเองยังไม่ดีพอ กลับยิ่งกัดกินใจมากขึ้นเท่านั้น”
เรื่องราวของเมธินี สะท้อนภาพของคนจำนวนมากในสังคมปัจจุบัน โดยเฉพาะผู้ที่มีความสามารถโดดเด่น ซึ่งบ่อยครั้งมักตกอยู่ในกับดักของความรู้สึกไม่มั่นคงในตัวเอง พวกเขาเชื่อว่าความสำเร็จที่ได้มาเป็นเพียงโชคช่วย หรือเกิดจากการหลอกลวงผู้อื่น ไม่ใช่เพราะความสามารถที่แท้จริงของตนเอง เคสของเมธินีเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างที่ชัดเจนว่า ภาวะหลอกตัวเองไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในวงการใดวงการหนึ่ง แต่สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคน ไม่เว้นแม้กระทั่งผู้ที่ประสบความสำเร็จอย่างสูง
ผู้เชี่ยวชาญด้านจิตวิทยาอย่าง ดร.สมศักดิ์ วงศ์วิวัฒน์ ได้ให้ความเห็นว่า ภาวะหลอกตัวเองเป็นปรากฏการณ์ทางจิตวิทยาที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในยุคที่โซเชียลมีเดียมีอิทธิพลสูง ทำให้ผู้คนมีการเปรียบเทียบตัวเองกับผู้อื่นตลอดเวลา “ความกดดันที่จะต้องสมบูรณ์แบบและการมองเห็นแต่ด้านที่ประสบความสำเร็จของผู้อื่น อาจเป็นตัวกระตุ้นสำคัญที่ทำให้เกิดภาวะนี้” ดร.สมศักดิ์กล่าวเพิ่มเติม
คำถามที่หลายคนอาจสงสัยคือ อาการของ Imposter Syndrome คืออะไร? โดยทั่วไป ผู้ที่มีภาวะนี้มักมีความรู้สึกว่าตัวเองไม่เก่งพอ ไม่คู่ควรกับความสำเร็จที่ได้รับ กลัวว่าวันหนึ่งจะถูกจับได้ว่าไม่มีความสามารถจริง และมักจะมองข้ามความสำเร็จของตัวเองไปอย่างง่ายดาย แม้จะมีหลักฐานมากมายที่บ่งบอกถึงความสามารถของตนเองก็ตาม
สำหรับบุคคลที่กำลังเผชิญกับภาวะนี้ การรับมือกับความรู้สึกคิดว่าตัวเองไม่เก่งพอ แม้จะประสบความสำเร็จก็ตาม ถือเป็นสิ่งสำคัญลำดับต้นๆ การตระหนักรู้ว่าตนเองกำลังมีภาวะนี้ การพูดคุยกับผู้ที่ไว้ใจได้ หรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ล้วนเป็นก้าวแรกที่สำคัญ การฝึกฝนที่จะยอมรับความสำเร็จของตนเอง และลดการเปรียบเทียบกับผู้อื่น จะช่วยให้สามารถก้าวข้ามความรู้สึกเหล่านี้ไปได้
ปรากฏการณ์ “ภาวะหลอกตัวเอง” จะยังคงเป็นประเด็นที่น่าจับตาในสังคมยุคใหม่ การทำความเข้าใจและเรียนรู้วิธีรับมือกับมัน จึงไม่ใช่แค่เรื่องของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง แต่เป็นเรื่องที่ทุกคนควรให้ความสนใจ เพื่อสร้างโลกภายในที่แข็งแกร่งและสมดุลพร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ที่เข้ามาในชีวิต
